Als marketeer ben je natuurlijk afhankelijk van de data van grote platformen als Google en Facebook. Echter claimen veel mensen dat zij advertenties zien van vakanties waar zij met vriendinnen over hebben gesproken of bestrijdingsmiddelen voor vliegen wanneer zij een uur geleden nog hebben gesproken over een vliegenplaag. Veel mensen blijken last te hebben van een telefoon die hun afluistert en wijzen vervolgens direct naar de privacywetgeving. “Mag dit eigenlijk wel?” of “Dit is spionage. Dit is toch schandalig”, zijn dingen die ik wel eens heb gehoord. Ook ik als marketeer krijg hierover wel eens vragen. Vind ik dit normaal, wat weet ik hier vanaf en moet ik mij hier meer mee bezig houden?
Worden we wel echt afgeluisterd via onze telefoon?
Er lopen meerdere onderzoeken naar de correlatie tussen het afluisteren van je telefoon door bedrijven als Facebook en de advertenties die worden getoond op het platform. Toch komen de onderzoekers tot het besluit dat je niet wordt afgeluisterd via je mobiel. In ieder geval niet voor marketingdoeleinde. Een van de onderzoekers naar dit onderwerp is Hoogleraar Marketing Peter Verhoef. Volgens hem kan het liggen aan meerdere factoren waardoor men denkt dat zij worden afgeluisterd. “Je bent je soms niet bewust dat je op heel veel fora al bezig bent om bepaalde producten te zoeken. Vervolgens denk je dat je het alleen maar met je buurvrouw hierover hebt gehad.”.
Daarnaast zegt hij dat advertenties niet afhankelijk zijn van één factor, maar van meerdere. Hoogleraar datawetenschappen Maurits Kaptijn zegt dat het geen onlogische gedachte is wanneer mensen denken dat zij over bepaalde onderwerpen worden afgeluisterd. “Als je daar een advertentie van ziet en je hebt het nog nooit eerder opgezocht, dan denk je al gauw dat ze dit alleen kunnen weten door mij af te luisteren.”. Echter werkt het niet zo. “Als je Facebook-vrienden hier naar hebben gezocht of als er in dat gebied opvallend veel mensen zoeken naar zilvervisjes, dan kunnen die ook de oorzaak zijn voor die advertentie. Ondanks dat je daar zelf nooit naar hebt gezocht”, licht de professor toe.
Hoe kan het dan dat ik toch die advertenties zie?
Veel mensen zullen zich dan toch afvragen: “Hoezo zie ik dan altijd advertenties over onderwerpen die ik heb besproken met mensen”. Dit kan door meerdere dingen komen. Allereerst slaat Facebook alle informatie over ons op. Waar wij naar zoeken op het internet, wie onze vrienden zijn en waar wij wonen. Zo kan facebook adverteren op onderwerpen die onze partners en/of vrienden hebben opgezocht op internet. Ook kijkt facebook naar bepaalde zoekwoorden en zoekfrequenties binnen jouw locatie. Zoeken mensen in jouw woonwijk op vliegenoverlast of een zilvervisjesplaag? Dan is de kans groot dat ook jij deze advertenties te zien krijgt.
Een ander interessant fenomeen is onrealistische paranoia en het bijbehorende conformation bias. Je ziet honderd advertenties voorbij komen op platformen als Instagram, Facebook en Google. Deze vallen allemaal niet op, maar ineens zie je een advertentie over die ene vakantie naar de Malediven die je met je vriendin hebt besproken. Dit is conformation bias. Het is menselijk om herkenningspunten te pakken en je daar aan vast te houden. Echter is onrealistische paranioa niet goed voor de mens en kan dit leiden tot stress en waanideeën. In dit voorbeeld kun je dus uitgaan van het eeuwenoude bekende gegeven: toeval.
Toch word je wel afgeluisterd!
Aha, dan toch! Yes, je wordt inderdaad afgeluisterd, maar niet voor marketingdoeleinden. Google geeft eerlijk toe dat zij je afluisteren. In de wet staat ook dat dit mag, omdat je als gebruiker hier toestemming voor geeft (welke je overigens ook weer kan weigeren). Zij gebruiken dit om hun systeem te optimaliseren en mogen alleen gesprekken opnemen wanneer er een commando wordt gegeven. Denk hierbij aan “Hey Google”. Volgens een Belgische Google-medewerker, die tegenover Blauw Gras liever anoniem wilt blijven, gebruiken de taalexperts van Google 1 op de 500 gesprekken om hun spraak gestuurd systeem te verbeteren. Dezelfde anonieme Google-medewerker vertelt in een openhartig interview ook dat zij soms intieme gesprekken te horen krijgen. Hoe die terechtkomen bij Google is niet helemaal duidelijk.
Een positieve meevaller aan dit onderwerp is dat de gesprekken niet te herleiden zijn naar een inividu. En het blijft je eigen keuze. Je geeft in eerste instantie zelf de toestemming en kan deze daarna op meerdere manieren uitzetten in je apparaat. Hoe? Ga naar je instellingen in je telefoon en kijk dan vervolgens bij ‘machtigingen’ of ‘privacy’. Hier kun je de instellingen van je apps beheren. Schakel hier het gebruik van je microfoon binnen apps uit. Denk hierbij ook aan games.
Maar wat denk jij?
Als marketeer wordt mij vaak gevraagd naar dit onderwerp en heel eerlijk gezegd betrap ik mezelf er ook op dat ik wel eens zo denk. Ik weet hoe belangrijk de data van bedrijven als Facebook en Google zijn voor het vak en zonder deze data zou ik mijn werk niet kunnen doen. Aan de andere kant staat de privacy van de gebruiker bij mij ook hoog in het vaandel. Daarom raad ik iedereen aan wanneer je dit niet helemaal vertrouwt om toch de microfoon voor bepaalde apps uit te zetten. Zo weet je zeker dat je niet wordt afgeluisterd en het anders strafbaar is.
Tot slot vind ik het ook wel een stukje eigen verantwoordelijkheid van de mens als het gaat om privacy en social media. Mensen zijn zich niet bewust van het feit welke informatie zij al delen via deze verschillende platformen en wat hiermee wordt gedaan. In de loop van de tijd ga ik mij dan ook meer verdiepen in de informatie die platformen als Facebook en Google verzamelen en waar gebruikers zich eigenlijk niet bewust van zijn, dus blijf vooral dit blog in de gaten houden!